Küresel ticaretin hızlanması, zaman hassasiyetinin artması ve tedarik zincirlerinin karmaşıklaşması, hava lojistiğini çağdaş lojistik sistemler içinde stratejik açıdan kritik bir konuma taşımıştır. Bununla birlikte, çevresel baskılar, yüksek operasyonel maliyetler ve kaynak kısıtları, hava lojistiğinde sürdürülebilirliğin önemini artırmıştır. Bu bağlamda, dijital dönüşüm ve yapay zekâ uygulamaları sürdürülebilir hava lojistiği sistemlerinin temel belirleyicileri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, dijital dönüşüm ve yapay zekâ uygulamalarının hava lojistiğinin sürdürülebilirliğindeki rolünü nitel bir araştırma yaklaşımıyla incelemektir. Araştırma kapsamında Türkiye’de hava lojistiği ve hava kargo operasyonlarında görev yapan 19 yönetici ve çalışanla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, hava lojistiğinde sürdürülebilirliğin yalnızca çevresel boyutla sınırlı kalmayıp operasyonel verimlilik, kaynak optimizasyonu ve uzun vadeli sistem sürekliliğini kapsayan çok boyutlu bir kavram olarak algılandığını göstermektedir. Dijital dönüşüm, süreçlerin şeffaflığını ve entegrasyonunu sağlayan temel bir yapı olarak öne çıkarken; yapay zekâ uygulamaları tahminleme, optimizasyon ve karar destek süreçleriyle sürdürülebilirlik çıktılarının güçlenmesine katkı sağlamaktadır. Çalışma, hava lojistiğinde sürdürülebilirliğin dijital teknolojiler aracılığıyla nasıl operasyonelleştirildiğine dair nitel bir bakış sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.

Bu çalışma, Türkiye’de kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT’ler) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu karşısındaki konumunu, istisna hükümleri ve eşik değer mekanizması bağlamında incelemektedir. Çalışmada, KİT’lerin kamu mülkiyeti ve denetimi altında olmaları nedeniyle şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleriyle ilişkisi; buna karşılık enerji, ulaştırma ve sanayi gibi stratejik alanlarda piyasa koşullarında faaliyet göstermeleri sebebiyle tedarik sürekliliği ve operasyonel esneklik ihtiyacı birlikte ele alınmaktadır. Bu ikili yapı, Kanun’un kural–istisna dengesini KİT’ler bakımından ayrı bir tartışma alanına dönüştürmektedir. Makale, özellikle Kanun’un 3. maddesinin (g) bendinde öngörülen düzenlemenin kapsamını, sınırlarını ve hukuki sonuçlarını doktrinel ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla değerlendirmekte; “ceza ve yasaklama hükümleri hariç” ibaresinin, istisna kapsamındaki alımların yaptırım ve denetim rejimiyle bağını tamamen koparmadığını göstermektedir. Ayrıca uygulamada sıkça karşılaşılan kavramsal karışıklık giderilerek, 3/g kapsamında belirlenen parasal limitlerin, Kanun’un genel eşik değerlerinden farklı olarak ihale usulünü belirleyen normatif eşikler değil; istisna alanını tanımlayan işlevsel sınırlar olduğu ortaya konulmaktadır. Avrupa Birliği’nde kamu teşebbüsleri için öngörülen düzenlemelerle Türkiye uygulaması karşılaştırıldığında, Türkiye’nin AB uyum hedefini korurken stratejik sektörlerde yerli sanayi ve tedarik güvenliği kaygılarını gözeten “seçici ve dengeli uyum” çizgisi izlediği değerlendirilmektedir. Bu çerçevede çalışma, KİT’lere tanınan esnekliğin kamu yararı, rekabetçilik ve sanayi politikası hedefleriyle ilişkisini tartışmakta; istisna alanının kapsam ve sınırlarına ilişkin yorum farklılıklarının uygulamada tartışma ve belirsizlik üretebildiğine işaret etmektedir.