İlaçların ve Aşıların Geliştirilmesi Süreçlerinde İnsanlı Deneylerin Hukuki Boyutları

İnsanlık tarihi birçok gelişmelerin olduğu kadar hastalıklarında tarihidir. İnsanın biyolojik bir varlık olması, onu hastalıklara karşı açık hale getirmiş, bununla beraber sürekli gelişen ilaç bilimi ile de insanları tehdit eden hastalıkların tedavileri araştırılmıştır. Sürekli gelişen ilaç bilimi, özellikle ilaçların ve aşıların geliştirilmesi sürecinde çeşitli aşamalardan oluşan deneyler yapmakta ve bu deneylerin kimi zaman tamamında ve kimi zamanda belirli bir aşamasından sonra insan denekleri kullanmaktadır. Bahsi geçen bu deney süreçlerinde insan deneklerini kullanmanın hukuksal yönü sürekli tartışılmaktadır. Bu çalışmada hukuk literatürü başta olmak üzere bilimsel çalışmalar incelenerek çeşitli çıkarımlarda bulunulmuştur. Derleme niteliğinde olan bu çalışma ile öncelikli olarak insan deneklerin hukuksal boyutu ve hakları ortaya konmaya çalışılmıştır. İnsanlık için ilaç biliminin deneylerinin vazgeçilmez olduğu göz önünde bulundurularak, bu deneyler esnasında kullanılan insan deneklerin hukuksal haklarının ciddiyetle ve süreklilik arz edecek biçimde korunması gerektiği ve devletlerin de bu süreçlerde denetleyici rollerinin göz ardı edilmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.