Journals • Publish with us • Publishing Partnership • About Us • English
Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Uluslararası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi 2026, Cilt 10(1) 1-20

Dijital Kamusal Alanda Cinsiyet Temelli Dijital Şiddet: Ekşi Sözlük Üzerine Nitel Bir Çalışma

Aslı Bek • İbrahim Tanju Akyol
Bu makaleye atıf yap
Makale Türü
Araştırma Makalesi
Yayın Tarihi
October 15, 2026
Sayfa Sayısı
1-20
DOI
10.29329/ijiasos.2026.1425.8

Öz

Şiddet, yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın pek çok gelişmiş ülkesinin dahi gündemini meşgul eden küresel bir sorundur. Dijitalleşmenin artmasıyla özellikle son 10 yılda şiddet türlerinin içerisine daha önce dahil edilmeyen “dijital şiddet” türü de eklenmiştir. Ağırlıklı olarak akıllı cep telefonları üzerinden kullanılan Facebook, X, Instagram, Youtube gibi sosyal medya araçları geleneksel medyanın aksine kullanıcılarına iletişimin içinde aktif rol oynama imkanı sunmaktadır. Sosyal medya kullanıcıları kullandıkları platformlar aracılığıyla günlük hayatlarını veya herhangi düşüncelerini gerçek hayatta tanışıklığı olan insanların yanı sıra gerçek hayatta tanışıklığı olmayan insanlarla paylaşmaktadır. Özellikle gerçek hayatta birbirini tanımayan insanların bir diğerinin sosyal medya paylaşımına yapmış olduğu olumsuz yorumlar dozunu arttırarak hakaret, aşağılama, kötü söz ve küfür kullanımına varabilmektedir. Dijital şiddetin sosyal medyadaki görünürlüğünü inceleyerek toplumsal cinsiyet temelli şiddetin çevrimiçi boyutlarını ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden nitel içerik analizi kullanılmıştır. Türkiye’nin en büyük sözlük platformu olan ve kullanıcıların yorum yapmasına olanak tanıması sebebi ile sosyal medya statüsünde yer alan “Ekşi Sözlük” platformu üzerinden eşit sayıda kadın ve erkekten oluşan topluma mal olmuş sanatçı, doktor, oyuncu, gazeteci gibi ünlü isimler belirlenerek araştırma örneklemi belirlenmiştir. Her bir kamusal figür hakkında yapılan yorumlardan en güncel 10 sayfa değerlendirmeye alınmış ve olumsuz yorumlar toplanarak elde edilen veriler Nitel Veri Analiz Programı MAXQDA aracılığıyla nitel içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, dijital şiddetin hedef alınan kişinin cinsiyetine göre farklılaştığını göstermektedir. Kadın figürler figür başına erkeklere göre yaklaşık üç kat daha fazla fiziksel eleştiriye ve daha sık mesleki yetkinlik sorgulamasına maruz kalırken, erkek figürler daha çok karakterleri üzerinden eleştirilmekte ve küfürlü dilin hedefi olmaktadır. Söz konusu hak ihlallerinin önüne geçebilmek adına anonim hesap kısıtlamaları dâhil hukuki düzenlemelerin artırılması ve toplumsal cinsiyet/beden algısına yönelik farkındalık eğitimlerinin verilmesi elzem görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Şiddet Dijital şiddet Sosyal medya Kadın
Bu makaleye atıf yap
Bek, A. & Akyol, İ. T. (2026). Dijital Kamusal Alanda Cinsiyet Temelli Dijital Şiddet: Ekşi Sözlük Üzerine Nitel Bir Çalışma. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi, 10(1), 1-20. https://doi.org/10.29329/ijiasos.2026.1425.8

  • Aslantürk, G., & Turgut, H. (2015). 8284 vakası: Ekşi Sözlük'te cinsiyetçi kamusallığın yeniden üretilmesi. Ankara Üniversitesi İlef Dergisi, 2(1), 45–76. https://doi.org/10.24955/ilef.305267 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Avcılar, E. G. (2022). Sosyal medyada kadın bedeninin idealize edilmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 2(2), 445–464. [Google Scholar]
  • Barker, K., & Jurasz, O. (2024). Digital and online violence: International perspectives. International Review of Law, Computers & Technology, 38(2), 115–118. https://doi.org/10.1080/13600869.2023.2295088 [Google Scholar] [Crossref] 
  • DataReportal. (2026). Digital 2026 global overview report. We Are Social & Meltwater. https://datareportal.com/reports/digital-2026-global-overview-report [Google Scholar]
  • Demir, S. T., & Özcan, A. (2021). Sosyal medya ve linç kültürü. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 56, 2–15. [Google Scholar]
  • Ekşi Sözlük şirket bilgileri. (t.y.). https://eksisozluk.com/iletisim [Google Scholar]
  • Ekşi Teknoloji ve Bilişim A.Ş. (t.y.). https://eksiteknoloji.com/ [Google Scholar]
  • Erdoğan, M. (2021). Sosyal medya kullanımı ve medya okuryazarlık düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. The Journal of Academic Social Science, 121(121), 163–178. [Google Scholar]
  • Fire, M., Goldschmidt, R., & Elovici, Y. (2014). Online social networks: Threats and solutions. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 16(4), 2019–2036. [Google Scholar]
  • Fredrickson, B. L., & Roberts, T.-A. (1997). Objectification theory: Toward understanding women's lived experiences and mental health risks. Psychology of Women Quarterly, 21(2), 173–206. [Google Scholar]
  • Gümüş, B. (2018). Lincin en yeni biçimi: Sosyal medyada linç. Sosyologca, 8(15–16), 113. [Google Scholar]
  • Gümüş, S. (2023). Nefret söylemi mecrası olarak sosyal medya: Ekşi Sözlük’te “Bizim Çocuklar” örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 293–306. https://doi.org/10.52642/susbed.1287794 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Gürel, E., & Yakın, M. (2007). Ekşi Sözlük: Postmodern elektronik kültür. Selçuk İletişim, 4(4), 203–219. [Google Scholar]
  • Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media. Business Horizons, 53(1), 59–68. [Google Scholar]
  • Karakuş, M. (2024). Dijital şiddet ve sosyal medya üzerine bibliyometrik bir araştırma. TRT Akademi, 9(20), 204–227. https://doi.org/10.37679/trta.1401797 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Krug, E. G., Mercy, J. A., Dahlberg, L. L., & Zwi, A. B. (2002). The world report on violence and health. The Lancet, 360(9339), 1083–1088. [Google Scholar]
  • Mertoğlu, S., & Azboy, G. (2025). Dijital kamusal alanda nefret söyleminin gölgesinde kadın temsili: Miss Turkey 2024 örneği üzerinden bir analiz. Communicata, 30, 17–31. https://doi.org/10.32952/communicata.1703204 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Metin Açer, T. (2020). Kamusal alanın yeni yüzü Ekşi Sözlük üzerinden toplumsal cinsiyet, iktidar ve beden analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 7(2), 767–788. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.643315 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Oğuz Özgür, H., & Özkul, M. (2022). Risk toplumunda kuşakların yeni şiddet deneyimi: Dijital şiddet. Turkish Studies, 17(3), 551–568. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.62045 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Oğuz Özgür, H., & Özkul, M. (2023). Dijital şiddeti farklı kuşakların anlatıları üzerinden okumak. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 356–373. [Google Scholar]
  • Önok, M. (2013). Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi ışığında siber suçlarla mücadelede uluslararası işbirliği. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 19(2), 1229–1270. [Google Scholar]
  • Özpişkin, N., Kapar, H., & Demirbaş, E. (2025). Dijital dünyada kadın: Yükseköğretim öğrencileri arasında dijital şiddet deneyimleri. Akademik MATBUAT, 9(2), 102–121. https://doi.org/10.62809/matbuat.1803066 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Posetti, J., Shabbir, N., Maynard, D., Bontcheva, K., & Aboulez, N. (2021). The chilling: Global trends in online violence against women journalists. UNESCO. [Google Scholar]
  • Seçgin, L., & Tarı Selçuk, K. (2023). Sanal ağların distopyası: Kadına yönelik dijital şiddet. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2023(1), 203–217. https://doi.org/10.55543/insan.1110952 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Similarweb. (t.y.). Türkiye’deki en iyi web siteleri sıralaması. 30 Mayıs 2026 tarihinde https://www.similarweb.com/top-websites/turkey/ adresinden erişildi. [Google Scholar]
  • Şener, G., & Abınık, N. (2021). Türkiye’de dijital şiddet araştırması. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Türkiye & Toplumsal Bilgi ve İletişim Derneği (TBİD). https://turkiye.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/digital_violence_report.pdf [Google Scholar]
  • Tonny, T. A., & Nawaz, F. (2024). Digital violence against women in Bangladesh: Unpacking its causes and effects. Journal of Bangladesh Studies, 26(1), 42–46. [Google Scholar]
  • TÜİK. (2024). Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması, 2024 (Haber Bülteni No. 53416). https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/53638 [Google Scholar]
  • Yaşa, H. (2024). Twitter’da (X) linç kültürü pratikleri: Yonca Evcimik örneği. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(2), 975–980. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık. [Google Scholar]