Journals • Publish with us • Publishing Partnership • About Us • English
Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Uluslararası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi 2021, Cilt 5(1) 15-33

Birleşmiş Milletler'in Engelsiz Yaşamı Oluşturma Çabaları Doğrultusunda Sosyal Koruma Politikalarının Değerlendirilmesi

Ruhal Samanlı
Bu makaleye atıf yap
Makale Türü
Araştırma Makalesi
Yayın Tarihi
September 06, 2021
Sayfa Sayısı
15-33
DOI
10.29329/ijiasos.2021.368.2

Öz

Her toplumda fiziksel, bilişsel, duyusal ve sosyal bakımdan özel gereksinimi olan insanlar bulunur.  Bu insanların yaşamlarını kolaylaştırmak amacını taşıyan çalışmalar da engelsiz yaşamı sağlama çalışmalarıdır. Engelsiz yaşamın oluşturulması ve devamlılığının sağlanması toplum bütünlüğüne etki edebilecek sosyal koruma politikalarını gerektirir. Açıkçası, herhangi bir bölgede ortaya çıkan bir sorunun büyük kitleleri etkileyebilecek güce sahip olması nedeniyle uluslararası alanda etkili çalışmaların yürütülmesi gereklidir. Bu bağlamda küçük bir kitleyi etkileyerek ortaya çıkan ve büyük kitleleri etkileme ihtimali yüksek sorunlarla ilgilenen uluslararası örgütler, uluslararası entegrasyonu yükseltecek çalışmalara ağırlık vermektedir. Uluslararası arenada etki gücü yüksek bir örgüt olan Birleşmiş Milletlerin engellilere yönelik çalışmaları, uluslararası alanda entegrasyonu sağlamak başta olmak üzere diğer oluşturulmak istenen standartlara öncülük etmektedir.  Birleşmiş Milletlerin çabaları ile engelsiz yaşamı sağlama çalışmaları sosyal entegrasyonu geliştirme fikri doğrultusunda ilerletilmektedir. Bu çalışmada Birleşmiş Milletlerin sosyal koruma politikaları ile engelsiz yaşamı sağlayabilme durumu değerlendirilerek, Birleşmiş Milletlerin engelsiz yaşamı sağlama potansiyeli konusunda bir tartışma zemini yaratmak planlanmaktadır. Birleşmiş Milletlerin engellilere yönelik düzenlemeleri engelsiz yaşamı sağlama amacına uygun şekilde çalıştığına işaret etmektedir. Ancak farklı etkileyicilerden kaynaklanan sorunlar engelsiz yaşamın oluşturulmasında ve sürdürülebilirliğinde endişelere neden olmaktadır. Engelsiz yaşama ilişkin sorunların tamamen yok olmaması tartışma zemininin yaratılmasında ve devam etmesinde etkilidir. Birleşmiş Milletlerin toplum bütünlüğünü destekleme sorumluluğunu ortaya koyması bakımından önemli olan bu çalışma, teorik olarak ele alınacaktır. Çalışma, engelsiz yaşama ilişkin literatürün taranması ve ilgili Birleşmiş Milletler belgelerinin incelenmesi bağlamında tümden gelim metodu ile hazırlanacaktır. Açıkça ifade etmek gerekirse, Birleşmiş Milletlerin engelsiz yaşamı sağlama performansının değerlendirilmesi amacı ile hazırlanan çalışmada, kişilerin önyargılarının etkisinin ve ülkelerin iç yapısı ile ilişkili konuların Birleşmiş Milletlerin oluşturmak istediği standartları kesintiye uğrattığı sonucuna erişilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Politika Engelliler Engelsiz Yaşam Sosyal Koruma Birleşmiş Milletler
Bu makaleye atıf yap
Samanlı, R. (2021). Birleşmiş Milletler'in Engelsiz Yaşamı Oluşturma Çabaları Doğrultusunda Sosyal Koruma Politikalarının Değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 15-33. https://doi.org/10.29329/ijiasos.2021.368.2

  • Azarkan, Ezeli ve Benzer, Ekrem. (2018). “Birleşmiş Milletlerin Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme ve Türkiye’de Engelli Hakları”. DÜHFD 23/38, 3-29. [Google Scholar]
  • Barnes, Colin- Mercer, Geof. (2005). “Disability Work and Welfare: Challenging the Social Exclusion of Disabled People”. Work, Employment and Society 19/3, 527-545. [Google Scholar]
  • Besiri, Arzu. (2009). “Yoksulluk Ekseninde Engellilerin Eğitimi”. TBB Dergisi 83, 353-374. m2009-83-536 (barobirlik.org.tr) Erişim Tarihi: 21.02.2019. [Google Scholar]
  • Brıcout, John. C., Porterfield Shirley L., Tracey, Colleen M., Howard, Matthew O. (2004). “Linking Models of Disability for Children with Developmental Disabilities”. Journal Social Work in Disability & Rehabilitation 3/4. [Google Scholar]
  • Brzuzy, Stephanie. (1999). “Nothing About Us With out Us: Disability, Oppression and Empowerment”, The Journal of Sociology& Social Welfare 26 /1, 191-194. [Google Scholar]
  • Brkic, Miroslav., Jugovic, Aleksandar., Glumbic. Nenad. (2012). “Residential Care for Children with Intellectual Disabilities in The Social Protection System in Serbia”. European Journal of Social Work 17/2, 237-251. [Google Scholar]
  • Çelik, Elif. (2016). “Onuncu Yılında Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin İnsan Hakları Sözleşmesi ve Sözleşme Ruhu”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 7/1, 219-246. [Google Scholar]
  • Çitil, Mahmut – Üçüncü, Muhammet Kürşat. (2018). “Türkiye’de Engelli Hakları ve Engelliler Hukukunun Durumu”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 35, 233-278. [Google Scholar]
  • DAWN CANADA (Disabled Women’s Network of Canada) Erişim Tarihi: 24.03.2021 https://www.dawncanada.net/about/about/ [Google Scholar]
  • Dünya Engellilik Raporu, 2011, T.C. Aile Sosyal Politikalar Bakanlığı, Anıl Group Matbaa, Erişim Tarihi:12.03.2021 diwnu3i5.pdf (ohu.edu.tr). [Google Scholar]
  • Edwards, Claire. (2001). “Inclusion in Regeneration: A Place for Disabled People?”. Urban Studies 38/2, 267-286. [Google Scholar]
  • Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (CRPD). (2006). Birleşmiş Milletler, Erişim Tarihi: 28.03.2021. https://www.un.org/development/desa/disabilities/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities.html. [Google Scholar]
  • Famuyide, Aji- Rachel Hatch. (2018). Disability Responsive Inclusive Education Policy and Systems Mapping. Education Equity Research Initiative. https://www.slideshare.net/DrNICHCY/disabilityresponsive-inclusive-education-policy-and-systems-mapping-91942881?qid=165b5bc8-5eb7-4177-b8f2-471401a7332b&v=&b=&from_search=1 [Google Scholar]
  • Filmer, Deon. (2008). “Disability, Poverty and Schooling in Developing Countries: Results from 14 Household Survey”. The World Bank Economic Review 22/1 (2008),141–163. [Google Scholar]
  • Friedman, Carli (2020). “The Relationship Between Disability Prejudice and Disability Employment Rates”. Work 60, 591-598. [Google Scholar]
  • Gelmez, Özateş-Özge Sanem. (2018). “Engelliliğe İlişkin Varsayımların Keşfi: Görmezden Gelme Ya da Normal Dışı Görme”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 5 /5, 192-200. [Google Scholar]
  • Genç, Yusuf- Çat, Güldane. (2013). “Engellilerin İstihdamı ve Sosyal İçerme İlişkisi”. Akademik İncelemeler Dergisi 8/1, 363-393. [Google Scholar]
  • GEM (2014). Global Education Monitoring Report.GAW2014-Facts-Figures-gmr_0.pdf.pdf (unesco.org) [Google Scholar]
  • Gorz, Andre. (1999). Reclaiming Work Beyond the Wage-Based Society. çev. Chris Turner. Malden USA: Published by Polity Press in Association with Blackwell Publishers Ltd. [Google Scholar]
  • Habib, Lina Abu. (1995). “Women and Disability Don’t Mix Double Discrimination and Disabled Women’s Rights”, Gender and Development 3/2, 49-53. [Google Scholar]
  • Hughes, Karen vd. (2012). “Prevalence and Risk of Violence Against Adults with Disabilities: A Systematic Review and Meta-Analysis of Observational Studies”. The Lancet 379/9826, 1621-1929. [Google Scholar]
  • Haveman, Robert- Wolfe Barbara. (1990). “Well-Being of the Disabled: 1962- 1984”. The Journal of Human Resources 25 /1, 32-54. [Google Scholar]
  • Hujo, Katja. (2013). “Linking Social Policy, Migration and Development in a Regional Context: The Case of Sub Saharan Africa”. Regions & Cohesion 3/3, 30-55. [Google Scholar]
  • ICF / Internatıonal Classification of Functioning Disability and Health. (2001). Geneva: WHO LibraryCataloguing-in-Publication,29.03.2021. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/42407/9241545429.pdf?sequence=1&isAllowed=y [Google Scholar]
  • ILI / Independent Living Institute. “Bağımsız Yaşam”. Erişim Tarihi: 28.03.2021. https://www.independentliving.org/indexen.html [Google Scholar]
  • İHEB, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi. (1948). United Nations. Erişim Tarihi: 28.03.2021. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights [Google Scholar]
  • Kapar, Recep. (2003). “Sosyal Korumanın Yaygınlaştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 5/4, 49-69. [Google Scholar]
  • Kara, Bülent. (2016). “Türkiye’de Engelli Bireylerin Yasal Hakları ve Uygulamadaki Yeri”. International Journal of Social Science 48, 249-260. [Google Scholar]
  • Kasseeah, H., Ragoobur, V.T. (2011). Assessing The Formal Social Protection System in Mauritius, The International Journal’s Research Journal of Social Science & Management, 01(06),82-94. [Google Scholar]
  • Laskowska, Katarzyna. (2018). “Social and Legal Situation of Handicapped Persons in the Russian Federation”, Bialostokie Studia Prawcizne 23/4, 67-76. [Google Scholar]
  • LEE, Ronald. (2003). “The Demographic Transition: Three Centuries of Fundamental Change”. Journal of Economic Perspectives 17 /4. [Google Scholar]
  • Malecki, Christine K. (2020). “Disability, Poverty and Other Risk Factors Associated with Involvement in Bullying Behaviors”. Journal of School Psychology 78, 115-132. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2020.01.002 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Neufeldt, Aldred H. (1995). “Empirical Dimensions of Discrimination against Disabled People”. Health and Human Rights 1/2, 174-189. [Google Scholar]
  • Oliver, Mike -Barnes Colin. (2010). “Disability Studies, Disabled Peoples and Struggle for Inclusion”. British Journal of Sociology of Education 31/5, 547-560. [Google Scholar]
  • Ouma, M. (2020). “Accounting for Choices and Consequences: Examining the Political Economy of Social Policy in Africa”, S. O. Oloruntoba, T. Falola (eds.), The Palgrave Handbook of African Political Economy, Palgrave Handbooks in IPE, https://doi.org/10.1007/978-3-030-38922-2_44. [Google Scholar] [Crossref] 
  • Öztürk, Yüksel -Sert, Ayşe Nevin. (2018). “Engelliler ve Seyahat”. Çok Disiplinli Çalışmalar. ed. Bilgehan Gülcan- Güler Sağlam Arı. 248-266. Ankara: Detay Yayıncılık. [Google Scholar]
  • Peters, Susan J. (2003). Inclusive Education: Achieving Education for all by Inclusion Those With Disabilities and Special Education Needs. The World Bank. http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.1017.3887&rep=rep1&type=pdf [Google Scholar]
  • Powell, Jackie- Lovelock, Robin. (1997). “Disabled People’s Involvement in a European Programme”, The British Journal of Social Work 27 / 4 Special Issue: Oppression and Empowerment, 565-583. [Google Scholar]
  • Sendi, Richard- Kefo Kerbler Boštjan. (2009). “Disabled People and Accessibility: How Successful is Slovenia in the Elimination and Prevention of Built-Environment and Communication Barriers?” Urbani Izziv 20 /1, 123-140. [Google Scholar]
  • Scully, Jackie Leach (2010). “Hidden Labor: Disabled / Nondisabled Encounters, Agency and Autonomy”. International Journal of Feminist Approaches to Bioethics 3/2, 25-42. [Google Scholar]
  • Soriano, J.M., Molto, J.C., Manes J. (2003). “Improvement of Accessibility for the Disabled in University Restaurants”. Le Travail Humain 66 /4, 391-396. [Google Scholar]
  • Tellioğlu, Salih. (2019). “Avrupa Birliği ve Bazı Gelişmiş Ülkelerin Engellilere Yönelik Sosyal Politikaları ve Sosyal Hizmetleri”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi 34, 166-182. [Google Scholar]
  • T.C. Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı / T.C. AÇSHB. “Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü”. Erişim Tarihi: 12.03.2021. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü | 1.2- Engelliler Konusunda Uluslararası Dokümanlar (ailevecalisma.gov.tr) [Google Scholar]
  • Thandika, M. (2016). Colonial legacies and social welfare regimes in Africa: An empirical exercise, UNRISD Working Paper, No. 2016-4, United Nations Research Institute for Social Development (UNRISD), Geneva, 1-26. [Google Scholar]
  • Titchkosky, Tanya. (2000). “Disabilities Studies: The Old and the New”. The Canadian Journal of Sociology 25/2, 197-224. [Google Scholar]
  • UN / United Nations. (2012). General Assembly Report Resolution. Geneva: General Assembly. [Google Scholar]
  • UN / United Nations. (2014). General Assembly Report Resolution. Geneva: General Assembly 2014. [Google Scholar]
  • UN / United Nations. (2015). General Assembly Report Resolution. Geneva: General Assembly 17 Agust. [Google Scholar]
  • UN / United Nations. (2015). General Assembly Report Resolution. Geneva: General Assembly 21 October. [Google Scholar]
  • UN / United Nations. (2007). United Nations Report of World Economic Situation Prospects. New York. 1-201. [Google Scholar]
  • UN/ United Nations. (2019). Disability and Development Report. New York. 1-340. [Google Scholar]
  • UN/ United Nations. “Department of Economic and Social Affairs Disability”. Erişim Tarihi: 28.03.2021. https://www.un.org/development/desa/disabilities/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities/the-10th-anniversary-of-the-adoption-of-convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities-crpd-crpd-10.html#aroundtheworld [Google Scholar]
  • UNDP. (2021). “Engelliliği Kapsayan Gelişim”. 13.04.2021. Disability inclusive development | UNDP [Google Scholar]
  • WHO/World Health Organization. (2004). The Global Burden of Disease 2004 Update. Geneva: WHO LibraryCataloguing-in-Publication Data. https://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/GBD_report_2004update_full.pdf?ua=1 [Google Scholar]
  • WHO/World Health Organization. (2011). World Report on Disability. Geneva: World Health Organization. https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-and-rehabilitation/world-report-on-disability [Google Scholar]
  • WBG/ World Bank Group. (2018). Disability Inclusion and Accountability Framework. Washington: World Bank. [Google Scholar]
  • ZOLA, Irving Kenneth. (2005). “Toward the Necessary Universalizing of a Disability Policy”. The Milbank Quarterly 83 /4, 1-27.https://doi.org/10.1111/j.1468-0009.2005.00436.x [Google Scholar] [Crossref] 
  • NVI Year In Review 2018. “WHO Department for Management of Noncommunicable Diseases, Disability, Violence and Injury Prevention”. Erişim Tarihi: 17.02.2021 https://spark.adobe.com/page/V1r72p8UZc6dy/). [Google Scholar]
  • United Nations Disability Statistics Database /DISTAT. “United Nations Statistics Division”. Erişim Tarihi: 23.03.2021 (https://unstats.un.org/unsd/demographic/sconcerns/disability/disab2.asp) [Google Scholar]